SKDM gömülü emisyon hesaplama: AB'deki ithalatçına vereceğin veri
Çimento, demir-çelik, alüminyum, gübre ya da hidrojen ihraç ediyorsan, AB'deki alıcın senden her mal için gömülü emisyon verisi istiyor. Areka bu veriyi tesisinin kendi ölçümlerinden mal başına hesaplar, AB'nin Türkiye için belirlediği varsayılan değerle yan yana koyar ve ithalatçına ya da doğrulayıcına verebileceğin bir dosyaya döker.
Toplamı girişsiz görürsün; varsayılan değerle karşılaştırma ve dosya için giriş yap.
SKDM senden ne istiyor?
Sınırda Karbon Düzenleme Mekanizması (SKDM; İngilizcesi CBAM, halk arasında "AB karbon vergisi") 1 Ocak 2026'da kesin dönemine girdi. Yükümlülük AB'deki ithalatçınındır, ama verisi senden gelir:
Beyanı ithalatçı yapar. AB'deki yetkili SKDM beyan sahibi, ithal ettiği malların gömülü emisyonlarını beyan eder ve karşılığında SKDM sertifikası teslim eder. Sertifika satışı Şubat 2027'de başlıyor.
Veriyi ihracatçıdan ister. Ticaret Bakanlığı'nın da belirttiği gibi, ithalatçı gömülü emisyon verisini üreticiden, yani senden talep eder.
Gerçek veri yoksa varsayılan değer kullanılır, üstüne artırımla. AB'nin Türkiye için yayımladığı varsayılan değerler her yıl artırılır: çimento, demir-çelik, alüminyum ve hidrojende 2026'da %10, 2027'de %20, 2028'den itibaren %30; gübrelerde %1.
Gerçek değerler doğrulanmalı. Tesisinin gerçek verisine dayanan değerler, ithalatçı beyan etmeden önce akredite bir doğrulayıcı tarafından doğrulanır.
Küçük ithalatçılar için eşik. İthalatçı başına yılda toplam 50 ton net kütlenin altındaki ithalat muaf. Bu eşik ithalatçınındır, tesisin değil.
Areka'nın SKDM hesaplayıcısı ne yapar?
Mal başına hesap. KN kodunu, raporlama yılını ve ihraç ettiğin tonu girersin. Tesisinin izlemesinden gelen doğrudan emisyonları, sayıldığı mallarda (çimento, gübreler, aglomere demir cevheri) elektrikten gelen dolaylı emisyonları ve öncülleri, her birini kanıtıyla eklersin.
Öncüller gerçek ya da varsayılan. Bir öncülün gerçek değeri yoksa, Türkiye'nin o yılın artırımlı varsayılan değeri kullanılır ve bu, sonuçta açıkça yazar.
Özgül gömülü emisyon ve toplam. Sonuç, malın ton başına özgül gömülü emisyonunu (t CO₂e/t) ve ihraç ettiğin tonların toplam gömülü emisyonunu verir.
Varsayılan değerle karşılaştırma (giriş yaptığında). Aynı malın Türkiye varsayılan değeri, yılın artırımıyla ve ihraç ettiğin tonla çarpılmış olarak, yanında gösterilir. İthalatçın senin verin olmadan bunu beyan ederdi; fark, senin verinin ne değiştirdiğini gösterir. Bu karşılaştırma bilgi içindir, toplama girmez.
Dosya olarak (giriş yaptığında). Sonuç mal başına bir satır olarak CSV ve Excel'e iner: ithalatçın ya da doğrulayıcın için.
Kaynağı açık. Hangi AB tüzüğünün hangi değerinin kullanıldığı sonucun her satırında yazar. Yöntem sürümlüdür (bugün
cbam@1.0.2): aynı girdi her zaman aynı sonucu verir.
Ne yapmaz?
SKDM sertifika maliyetini hesaplamaz. Sertifika sayısı ya da fiyatı, AB karşılaştırma değerlerine ve fiyatlara bağlıdır ve ithalatçının hesabıdır. Areka para hesaplamaz.
Beyan yapmaz, AB'nin SKDM sistemine bir şey göndermez. Beyan ithalatçının işidir.
Verini doğrulamaz. Sonuç doğrulanmış bir değer değildir; doğrulamayı akredite bir doğrulayıcı yapar.
Gönüllü karbon kredileri SKDM yükümlülüğünü azaltmaz. SKDM yalnızca menşe ülkede fiilen ödenmiş bir karbon fiyatının (vergi ya da zorunlu emisyon ticareti) düşülmesine izin verir (Tüzük (AB) 2023/956, madde 9); bu da ithalatçının talebidir. Gönüllü piyasada alınan krediler ve Areka'nın iklim katkısı kayıtları SKDM'de sayılmaz.
Yenilenebilir enerji sertifikalarıyla (YEK-G, I-REC, menşe garantisi) dolaylı emisyonu düşürmez.
Türkiye Emisyon Ticaret Sistemi için bir indirim hesaplamaz.
Yalnızca Türkiye'de üretilen mallar için çalışır. Elektrik, mal olarak kapsanmaz.
Bir ürün ayak izi değildir. SKDM'nin sınırını AB hukuku çizer; ürünün yaşam döngüsü ayak izi ayrı bir hesaptır ve ikisi birbirinin yerini tutmaz.
Sık sorulanlar
- Gömülü emisyon verisini kim hesaplar?
- Malı üreten tesis. Beyanı AB'deki ithalatçı yapar ve veriyi tesisten ister.
- Gerçek verim yoksa ne olur?
- İthalatçın, AB'nin Türkiye için yayımladığı varsayılan değeri o yılın artırımıyla kullanır.
- Karbon kredisi alarak SKDM yükümlülüğünü düşürebilir miyim?
- Hayır. Gönüllü krediler sayılmaz. Yalnızca menşe ülkede fiilen ödenmiş bir karbon fiyatı, ithalatçının talebiyle düşülebilir.
- Areka SKDM sertifika maliyetimi hesaplar mı?
- Hayır. Areka emisyonu hesaplar, parayı hesaplamaz.
Kendi mallarından biriyle birlikte bakalım: verini nasıl girdiğini, sonucu ve ithalatçına gidecek dosyayı gösterelim.
Toplamı girişsiz görürsün; varsayılan değerle karşılaştırma ve dosya için giriş yap.
DEMO
Areka'yı yakından gör.
Ekibine özel bir demo planlayalım. Karbon API'sini senin senaryona göre çalıştıralım.